{"id":11346,"date":"2026-03-23T09:00:00","date_gmt":"2026-03-23T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/?p=11346"},"modified":"2026-05-13T18:27:42","modified_gmt":"2026-05-13T16:27:42","slug":"istorija-i-razvoj-novog-beograda-kroz-blokove","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/zivot-u\/beograd\/istorija-i-razvoj-novog-beograda-kroz-blokove-11346\/","title":{"rendered":"Novi Beograd: Od mo\u010dvare i radnih akcija do centra metropole"},"content":{"rendered":"

Izgradnja novog dela grada po\u010dela je 1947. godine, a to podru\u010dje pripadalo je Zemunu. Deo ovog prostora pripadao je obli\u017enjem selu Be\u017eanija. U sastav Uprave grada Beograda ova gradska podru\u010dja ulaze 1934. godine. Ina\u010de, Be\u017eanija i Zemun su administrativno pripadali Zemunskom srezu.<\/p>\n

Dana\u0161nji deo Novog Beograda koji je u blizini Zemuna bio je industrijska zona Zemuna, odnosno sama periferija Zemuna.<\/strong> Obli\u017enjoj Be\u017eaniji pripadao je prostor gde se danas nalaze veliki komercijalni objekti poput Delta City-ja, kao i novi Evroazijski tr\u017eni centar<\/strong> (koji je zamenio stari kineski tr\u017eni centar), obuhvataju\u0107i blokove 44, 45, 70 i blokove 61, 62, 63 i 64. U tada\u0161njoj industrijskoj zoni Zemuna nalazila se \u010duvena fabrika aviona Ikarbus, koja je kasnije proizvodila autobuse, svedo\u010de\u0107i o bogatoj industrijskoj istoriji ovog kraja.<\/p>\n

Izgradnjom aerodroma na pola puta izme\u0111u Be\u017eanije i Zemuna po\u010dinje da se stvara naselje, jer su ovaj deo grada za svoj \u017eivot birali ljudi koji su radili na aerodromu i zato se ovaj deo nazivao Novo naselje<\/strong>. U to vreme naseljen je bio i deo grada izme\u0111u Gazele i starog Savskog mosta. Davne 1932. godine zapo\u010dela je ova gradnja, a za nju se moglo re\u0107i da je bila divlja gradnja u ono vreme. Danas, gotovo vek kasnije, tr\u017ei\u0161te nekretnina<\/a> ovde do\u017eivljava svoju ekspanziju. Ukoliko vas zanima PRODAJA STANOVA NOVI BEOGRAD<\/a><\/strong> ili tra\u017eite idealan prostor za IZDAVANJE STANOVA NOVI BEOGRAD<\/a><\/strong>, jasno je da je ovaj deo grada postao najpresti\u017enija lokacija u prestonici.<\/p>\n

Istorija i prva faza: Izgradnja Novog Beograda<\/h2>\n

Za izgradnju Novog Beograda prvi planovi su nastali kada su Beograd i Zemun postali deo jedne dr\u017eave, a to se desilo 1919. godine stvaranjem nove dr\u017eave Kraljevine SHS.<\/p>\n

Tokom me\u0111uratnog vremena nastajali su brojni planovi za izgradnju ovog dela grada, ali sve je tada ostalo na nivou zamisli, jer je trebalo isu\u0161iti mo\u010dvarno zemlji\u0161te. Po\u0161to je to bila izuzetno zahtevna i skupa investicija, nije bilo mnogo zainteresovanih za sprovo\u0111enje planova u delo.<\/p>\n

Tada je jedino nastao aerodrom na Be\u017eaniji, koji je gra\u0111en od 1924. do 1927. godine i beogradsko Sajmi\u0161te koje je izgra\u0111eno od 1937. do 1938. godine. Na mestu dana\u0161njeg Brankovog mosta 1934. godine napravljen je most koji je povezivao Beograd i Zemun.<\/p>\n

Na prostoru dana\u0161njih gusto naseljenih naselja Ledine i Be\u017eanijska kosa, nekada su se nalazile njive i vinogradi seljaka koji su \u017eiveli u selu Be\u017eanija. A onda je krenula zvani\u010dna gradnja 1947. godine, kojom je zapo\u010deto oblikovanje najve\u0107e moderne op\u0161tine.<\/p>\n

Prvi urbanisti\u010dki planovi i \u0161irenje prestonice<\/h2>\n

Otkako je dr\u017eava ujedinjena govorilo se o planovima za izgradnju novog dela grada. Prvi urbanisti\u010dki plan Beograda napravljen je 1923. godine. Arhitekta \u0110or\u0111e Kovaljevski svoj plan \u0161irenja Beograda na levu obalu Save i plan izgradnje ovog podru\u010dja priprema 1924. godine, ali plan na\u017ealost nije realizovan. Ipak, iste godine u selu Be\u017eanija otvorena je prva kafana koja dobija naziv „Novi Beograd“<\/strong> i tada se prvi put zvani\u010dno u istoriji pominje ovo ime.<\/p>\n

Pod istim nazivom od 1930. godine po\u010dinju da izlaze nedeljne novine, a Udru\u017eenje za ulep\u0161avanje leve obale Save 1930. godine dobija zvani\u010dan naziv „Novi Beograd“.<\/p>\n

I tako se prvi put pominje Novi Beograd<\/a>. Prvo kao kafana, onda kao nedeljne novine, a zatim i kao udru\u017eenje gra\u0111ana.<\/p>\n

U zvani\u010dnim planovima za izgradnju ovog dela grada isprva nije bilo re\u010di o imenu Novi Beograd, jer je planovima samo definisano \u0161irenje grada. Kada je do\u0161lo do masovne izgradnje, zvani\u010dan naziv postaje Novi Beograd<\/strong>, a razlog je bio vrlo jednostavan i logi\u010dan.<\/p>\n

Sve je bilo potpuno novo u odnosu na stari deo grada pa je tako, u sna\u017enom urbanisti\u010dkom kontrastu sa istorijskim jezgrom, nastao novi, moderni deo Beograda.<\/p>\n

Demografska slika: Broj stanovnika na levoj obali Save<\/h2>\n

Pre izgradnje Novog Beograda na ovom \u0161irokom podru\u010dju \u017eivelo je oko 3000 ljudi. To su bili mahom stanovnici Zemuna i Be\u017eanije. Oko Sajmi\u0161ta se nalazilo naselje sa svega nekoliko stotina stanovnika stoga ukupan broj ljudi koji je \u017eiveo na podru\u010dju dana\u0161njeg Novog Beograda nije prelazio 3500 ljudi.<\/p>\n

Danas, u martu 2026. godine<\/strong>, slika je drasti\u010dno druga\u010dija. Na ogromnom nekada\u0161njem mo\u010dvarnom prostranstvu ne samo da je nastao moderan poslovni centar prestonice Srbije i op\u0161tina koja broji najvi\u0161e stanovnika, ve\u0107 je to danas epicentar najnaprednije infrastrukture, luksuznih kondominijuma i glavno \u010dvori\u0161te koje prestonicu spaja sa predstoje\u0107im EXPO 2027<\/a><\/strong> kompleksom u Sur\u010dinu.<\/p>\n

Omladinska radna akcija i ra\u0111anje metropole<\/h2>\n

A pri\u010da o dana\u0161njem betonskom gigantu kre\u0107e te davne 1947. godine. Organizuje se velika omladinska radna akcija. Zadatak je bio da se teren fizi\u010dki pripremi za po\u010detak gradnje, ali i da se pripreme objekti gde \u0107e brigadiri koji \u0107e graditi Novi Beograd biti sme\u0161teni.<\/p>\n

Izgradnja je zapo\u010dela 11. aprila 1948. godine na nekoliko razli\u010ditih lokacija.<\/strong> Prvo su se radovi izvodili na mestu dana\u0161nje palate SIV-a (Palata Srbija), nekada\u0161njeg hotela Jugoslavija (\u010diji prostor danas prolazi kroz fazu kapitalne arhitektonske transformacije u luksuzni kompleks sa visokim kulama), Studentskog grada, KBC Be\u017eanijska kosa, ali i na mestu dana\u0161njeg To\u0161inog bunara. Najpre je podignuta zgrada Radni\u010dkog univerziteta, a ona se nalazila na podru\u010dju dana\u0161nje Politehni\u010dke akademije. Zgrada je sve\u010dano otvorena 1949. godine.<\/p>\n

Nakon \u0161to je Jugoslavija do\u0161la u politi\u010dki sukob sa SSSR-om nastupila je i ekonomska kriza, pa je 1950. godine obustavljena izgradnja Novog Beograda.<\/p>\n

Stanovnici Paviljona bili su prvi Novobeogra\u0111ani<\/strong>, jer su u to doba Paviljoni bili delimi\u010dno izgra\u0111eni. Nakon prekida gradnje, stanovnici su bili prete\u017eno usmereni na Zemun koji je tada figurirao kao periferija Novog Beograda. Tokom naredne decenije gradnja je bila svedena na minimum.<\/p>\n

Za tih 10 godina zavr\u0161eni su samo Palata federacije, Paviljoni, Studentski grad i KBC Be\u017eanijska kosa. Va\u017ena prekretnica de\u0161ava se 1952. godine<\/strong> kada je zvani\u010dno osnovana Op\u0161tina Novi Beograd.<\/p>\n

Tih pedesetih godina pro\u0161log veka aktivno se radilo na pokretanju dalje gradnje, pa 1956. godine nastaje Direkcija za izgradnju Novog Beograda. Kasnije po\u010dinje gradnja eksperimentalnog naselja, da bi \u0161ezdesetih godina otpo\u010dela masovna stambena gradnja.<\/p>\n

Prvo se gradi podru\u010dje oko Fontane i otuda ni\u010du blokovi 1, 2, 3 i 4, onda nastaju blokovi 21, 8 i 29, pa blokovi 45 i 70. U Sur\u010dinu se 1962. godine otvara novi aerodrom, a onda po\u010dinju i radovi na izme\u0161tanju stare pruge. Ogroman doprinos razvoju novog dela grada imao je tada\u0161nji gradona\u010delnik, popularni Branko Pe\u0161i\u0107.<\/p>\n

Tada vi\u0161e gradnju nije pomagala isklju\u010divo omladina, ve\u0107 su to obavljala profesionalna gra\u0111evinska preduze\u0107a, a na izme\u0161tanju stare pruge u pomo\u0107 pri izgradnji auto-puta pomogla je omladina kroz radne akcije od 1968, 1969. i 1970. godine. U tom periodu je zapo\u010deta i izgradnja mosta Gazela koji je sve\u010dano otvoren 1970. godine. Od tada po\u010dinje nezaustavljiva masovna gradnja ovog dela grada i s pravom se mo\u017ee re\u0107i da ona i danas, u 2026. godini, nesmanjenim tempom traje, \u0161ire\u0107i se ka periferiji i obalama.<\/p>\n

Arhitektonski rekordi: Blokovi sa najvi\u0161e stanovnika<\/h2>\n

Najve\u0107i, a ujedno i najvi\u0161e naseljeni jesu blokovi 45 i 70. Zgrada koja ima najvi\u0161e stanara jeste \u010duvena lamela iz Bloka 21, jer je duga\u010dka skoro kilometar i izgra\u0111ena je u obliku latini\u010dnog slova S. U njoj, kao u pravom „malom gradu“, stanuje skoro 3500 stanara.<\/p>\n

\"Lamela<\/p>\n

Novi Beograd nije gra\u0111en po uzoru na neko drugo sli\u010dno naselje u Evropi. Nije bilo konkretnog uzora tokom gradnje zbog \u010dega je \u010dak dva puta promenjen sam stil izgradnje. U po\u010detku je bio zami\u0161ljen po uzoru na sovjetske socrealisti\u010dke gradove. Poznata je pesma omladinaca koji su u to vreme gradili novi deo Beograda, a ona je glasila: \u201cGradili smo pruge, ali to nije dosta, gradimo Beograd da bude kao Moskva.\u201d<\/em><\/p>\n

Izgradnja u tipi\u010dnom socrealisti\u010dkom stilu samo je prisutna u prvom stambenom novobeogradskom naselju danas poznatom kao Paviljoni. Zbog sukoba sa SSSR-om gradnja je zaustavljena, jer dr\u017eava nije imala novca. \u0160ezdesetih godina, kada je gradnja nastavljena, u modi je bio potpuno novi stil gradnje. Po ugledu na sistem koji je bio pristutan na Zapadu, gradnja je nastavljena po Korbizijevom metodu<\/strong> slobodne gradnje, sa puno zelenila i \u0161irokim bulevarima.<\/p>\n

Otuda poti\u010du i sli\u010dnosti sa drugim gradovima koji su gra\u0111eni u isto vreme kada i Novi Beograd, poput urbanisti\u010dkih re\u0161enja u Zagrebu, jer je u to doba Novi Beograd bio apsolutni uzor po pitanju inovativne gradnje drugim gradovima u SFRJ.<\/p>\n

Malo poznate \u010dinjenice o Novom Beogradu<\/h2>\n

Mnogo istorijskih \u010dinjenica o Novom Beogradu se vremenom zaboravilo. Na primer, stara trasa pruge presecala je \u010ditavo podru\u010dje Novog Beograda, jer se prostirala direktno od Zemuna do starog Beograda. Preko puta hotela Jugoslavija nalazila se \u017eelezni\u010dka stanica Zemun. Podvo\u017enjak ispod kojeg se jedino stizalo do Novog Beograda ostao je upam\u0107en prvenstveno zbog masovnih demonstracija studenata 1968. godine, iako je pre toga zbog pomenute pruge jedino tim putem moglo da se drumski do\u0111e do novog dela grada.<\/p>\n

U po\u010detnoj fazi izgradnje novog dela grada sve se radilo doslovno ru\u010dno. Nedostatak napredne mehanizacije nadokna\u0111ivao je sirovi entuzijazam mladih ljudi koji su pomagali izgradnju, i to ne samo mladih graditelja, ve\u0107 i mladih i ambicioznih arhitekata i in\u017eenjera.<\/p>\n

Misterija zvana: Blokovi na Novom Beogradu<\/h2>\n

Kako je uop\u0161te mogu\u0107e da se izme\u0111u blokova 41 i 45 nalaze blokovi 70 i 71? A za\u0161to se blok 50 nalazi odmah uz blok 6?<\/p>\n

Sve su ovo naravno vrlo logi\u010dna i \u010desta pitanja kako turista, tako i samih Beogra\u0111ana, a evo i stru\u010dnog odgovora:<\/p>\n

Regulacioni plan Novog Beograda nastao je po\u010detkom \u0161ezdesetih godina. Prema re\u010dima koautora ovog urbanisti\u010dkog plana, brojevi su ozna\u010davani tako da ih najbolje i najbr\u017ee razumeju ljudi na samom terenu i urbanisti. Za\u0161to su onda brojevi tako nelogi\u010dno preskakani?<\/p>\n

Razlog je slede\u0107i:<\/p>\n

Teritorija Novog Beograda se stalno i naknadno \u0161irila, a brojevi su dodavani kako je koji broj nedostajao. Najpre se utvrdi neka urbanisti\u010dka granica, pa se onda odredi radni broj, ali \u010desto su se de\u0161avale situacije da su na sastancima stru\u010dnjaci tra\u017eili da se neke teritorije hitno pro\u0161iruju i tako su brojevi jednostavno dopisivani na planovima.<\/p>\n

\u010cesto su i pojedine fabrike zahtevale pro\u0161irivanje svoje industrijske teritorije, pa otuda i poti\u010de op\u0161ta pometnja oko rasporeda novobeogradskih blokova.<\/p>\n

Zato ne treba na blokove gledati kao na nerazre\u0161ivu misteriju, jednostavno su ih stru\u010dnjaci tada tako krstili za interne potrebe. Urbanisti u po\u010detku nisu davali klasi\u010dna imena ulicama, to se naknadno odre\u0111ivalo na sednicama Skup\u0161tine Novog Beograda. Raspored blokova nije naknadno promenjen, pa su oni sve do danas ostali istovetni.<\/p>\n

\"Arhitektura<\/p>\n

Malo ko od dana\u0161njih mla\u0111ih generacija zna da su popularni savski blokovi nekada zapravo bili poznati kao „svinjska pla\u017ea“.<\/p>\n

Projektant prvog novobegradskog bloka bio je cenjeni arhitekta Branko Petri\u010di\u0107. On je pripremio i osnovni plan za deo Novog Beograda od tada\u0161nje pruge do obale Dunava, pa je tako nastao blok 2 koji se prostire prema Zemunu, kao i blok 3 i 4. Tako je i nastao neki po\u010detni red, a onda su urbanisti Glavi\u010dki i Mi\u0161kovi\u0107 numerisali preostale blokove preko pruge i eto glavnog razloga zbog kojeg blokovi na Novom Beogradu i danas prave simpati\u010dnu pometnju me\u0111u stanovnicima prestonice.<\/p>\n

Vodi\u010d kroz raspored: A \u0161ta jo\u0161 treba znati o blokovima?<\/h2>\n

Najstariji su jednocifreni blokovi. Kako se ide ka Zemunu, tako se pove\u0107ava broj bloka. Blok 4 izbija na To\u0161in bunar, a blokovi 7 i 8 su zapravo Paviljoni. Blok 9 jeste naselje Retenzija. Dvocifreni brojevi kre\u0107u od Starog Mekatora i prote\u017eu se ka U\u0161\u0107u, a raspore\u0111eni su redom: prvo 11 i 12, pa onda ide 13, 14, 15 i 16. Blokovi 17 i 18 se nalaze na istorijskom prostoru Starog sajmi\u0161ta, a nedavno potpuno renovirani i modernizovani Sava centar<\/strong> nalazi se u bloku 19. Preko puta su blokovi 21, 22, pa sve do bloka 32, uz primetan izuzetak bloka 27 koji nedostaje u nizu.<\/p>\n

Preko puta zgrade Op\u0161tine je blok 31, a uz jednocifrene blokove ka To\u0161inom bunaru re\u0111aju se blokovi 33, 32, 37 i 38 bez nekog jasnog matemati\u010dkog reda. Blokovi 41, 42 (gde se nalazi modernizovana glavna autobuska stanica) i 43 su pozicionirani preko puta pruge.<\/p>\n

Blokovi 57 i 57a se nalaze visoko na Be\u017eanijskoj kosi, a blokovi 61, 62, 63, 64, 65 (poznat po luksuznim kulama), 66, 67, 68 i 58 nalaze se na prostoru nekada\u0161nje pomenute svinjske pla\u017ee.<\/strong> Zatim uz reku Savu kre\u0107u blokovi 70a i 70, pa onda 44 i 45, pa 71 i 72 bez nekog posebnog urbanisti\u010dkog redosleda.<\/p>\n

No, bez obzira na geografsku pometnju u rasporedu blokova, do ovog marta 2026. godine<\/strong>, Novi Beograd se pozicionirao kao apsolutni lider i najtra\u017eenija lokacija u jugoisto\u010dnoj Evropi. Danas je on posebno interesantan poslovnom svetu i stranim investitorima, jer se na ovom prostranom podru\u010dju nalaze najve\u0107e svetske kompanije, banke, najvi\u0161i neboderi, luksuzne stambene zgrade pametne tehnologije i najve\u0107i tr\u017eni centri. Sa razvojem brze \u017eeleznice i \u0161irenjem bulevara ka novom Nacionalnom stadionu, ne \u010dudi za\u0161to je iz dana u dan sve vi\u0161e ljudi koji biraju upravo dinami\u010dni Novi Beograd za svoje idealno mesto stanovanja i gra\u0111enja karijere.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Upoznajte fascinantnu istoriju Novog Beograda, od prvih planova i gradnje 1947. godine do statusa najpresti\u017enije lokacije za \u017eivot i poslovanje u srpskoj prestonici.<\/p>\n","protected":false},"author":19,"featured_media":14769,"comment_status":"open","ping_status":"0","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[43,75,72,59],"class_list":["post-11346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-beograd","tag-fokus","tag-naselja-i-zone","tag-novi-projekti-i-gradilista","tag-zanimljivosti"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/users\/19"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11346"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15589,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11346\/revisions\/15589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nekretnine.rs\/news\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}